SĘDZIA 3.0
Koncepcja dla Ministerstwa Sprawiedliwości: wokanda, nagrania rozpraw i baza wiedzy w jednym systemie pracy sądu — z asystentem AI.
§ 01ZADANIE
Krótka eksploracja dla Ministerstwa Sprawiedliwości: jak nowoczesne oprogramowanie może wspierać codzienną pracę sądów powszechnych w Polsce.
Celem było znaleźć główne bariery w systemach, na których sądy pracują dziś, i zaproponować rozwiązania, które zwiększą efektywność, dostępność i bezpieczeństwo pracy sądu.
Podstawą były pogłębione wywiady z pracownikami sądów — asystentami sędziów, protokolantami i referendarzami. Z nich powstały pierwsze szkice UX systemu SĘDZIA 3.0, a projekt połączył audyt trzech dotychczasowych narzędzi z koncepcją nowej infrastruktury cyfrowej, zintegrowanej z AI i e-doręczeniami.
Informacje o projekcie
- Dla:
- Ministerstwo Sprawiedliwości
- Kiedy:
- luty 2024
- Rola:
- UX Research, Service Design: audyt systemów, wywiady, koncepcja SĘDZIA 3.0 i makiety
- Zakres:
- audyt 3 systemów, 5 ekranów makiet
Wyzwanie
Przełożyć bardzo złożoną, wieloetapową rzeczywistość sądu na przejrzyste, intuicyjne interfejsy, które spełniają rygorystyczne wymogi prawa i bezpieczeństwa.
Pogodzić cztery profile użytkowników i ich skrajnie odmienne scenariusze pracy, zaplanować pełną cyfryzację akt, dostęp mobilny i wsparcie AI — w krótkim czasie, więc w szybkich iteracjach: od mapy bolączek dotychczasowych systemów, przez warsztaty ideacyjne, po makiety, które miały przekonać decydentów, że modernizacja może realnie skrócić postępowania i odciążyć personel administracyjny.
Cztery profile użytkowników
- sędziowie
- asystenci sędziów
- protokolanci
- referendarze
§ 02SYSTEM
Pięć ekranów SĘDZIA 3.0 do przeklikania
Wokanda tygodnia, nagrania rozpraw, baza wiedzy z kaskadowym filtrem i procedura jako schemat. Wskaż adnotację, a linia pokaże element, którego dotyczy.
Dostęp mobilny
Dzisiejsza wokanda w telefonie, w drodze do pracy.
Nowoczesny interfejs
Intuicyjny i łatwy w obsłudze, estetyczny i funkcjonalny.
E-doręczenia & Neolist skanowany
Wszystkie dokumenty trafiają do sądu w postaci elektronicznej.
Virtual Private Network
Logowanie przez służbowy VPN, także z prywatnych urządzeń.
Asystent AI
§ 03AUDYT
Trzy osobne programy na jeden dzień pracy sądu
SĘDZIA-2 prowadzi repertoria, ReCourt Player odtwarza nagrania rozpraw, a Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych publikuje wyroki. Każdy z nich przejrzałem oczami osoby, która pracuje na nich na co dzień.
- RECOURT PLAYER 2010
- SĘDZIA-2 2011–2012
- PORTAL ORZECZEŃ SĄDÓW POWSZECHNYCH 2012
koncepcja SĘDZIA 3.0 2024
SĘDZIA-2
2011–2012
Opis programu
SĘDZIA-2 to system repertoryjno-biurowy dla sekretariatów sądowych. Umożliwia prowadzenie ponad 90 ujednoliconych elektronicznych repertoriów, zgodnych z wymogami Ministerstwa Sprawiedliwości, i generuje ponad 90 wykazów i zestawień okresowych, które pomagają w monitorowaniu i sprawozdawczości pracy sądowej. Automatycznie tworzy też i eksportuje statystyki ministerialne do systemu SAP.
- 90+ ujednoliconych repertoriów
- 90+ wykazów i zestawień
- 200+ sądów w Polsce
Informacje o programie
- Autor:
- ZETO-ŚWIDNICA Sp. z o.o.
- Użytkownicy:
- Pracownicy ponad 200 sądów w Polsce
- Data wydania pierwszej wersji:
- 2011–2012
- Platforma:
- Windows
Zebrane opinie
Respondent: Milena, 30 l., asystentka sędziego
Mimo aktualizacji program ten jest strasznie przestarzały.
Pisma, które wpływają od strony/pełnomocnika, nie są digitalizowane. Są jedynie w formie papierowej w aktach, a w programie w zakładce dokumenty widnieje jedynie informacja, że pismo o danej nazwie wpłynęło do sądu i w jakim dniu. Pracując na tym systemie, nie masz pojęcia, co w danym piśmie tak naprawdę jest.
W sądach jest niedostateczna ilość sprzętu komputerowego (laptopów), żeby pracownicy mogli korzystać z przysługujących im 24 dni pracy zdalnej okazjonalnej w ciągu roku.
Brak sprzętu odpowiedniego i zabezpieczenia to ogromny problem.
Brak digitalizacji akt sądowych utrudnia pracę zdalną.
RECOURT PLAYER
2010
Opis programu
ReCourt Player to program, który umożliwia odtwarzanie nagrań z rozpraw sądowych, zapisywanych w formacie e-protokołu. Jest przeznaczony dla osób, które chcą zapoznać się z przebiegiem i treścią rozpraw, na których nie były obecne, albo ponownie odsłuchać nagrania.
Informacje o programie
- Autor:
- Comarch S.A.
- Użytkownicy:
- Sędziowie, pracownicy sądów, strony postępowań
- Data wydania pierwszej wersji:
- 2010
- Platforma:
- Windows
Zebrane opinie
Respondent: Milena, 30 l., asystentka sędziego
Mogę obejrzeć jedynie rozprawy ze swojego wydziału (nawet nie całego sądu) lub ew. z innego sądu, jeśli przy nagraniu zostanie zaznaczona taka opcja, że nagranie jest udostępnione innemu sądowi. Zazwyczaj tak jest, kiedy w ramach pomocy sądowej inny sąd przesłuchuje świadka lub stronę, to zamiast załączyć nam do akt płytę, to można sobie wejść w ten program i wyszukać nagranie.
Powinniśmy mieć dostęp do wszystkich nagrań, poza tymi, gdzie rozprawa jest za drzwiami zamkniętymi.
Zdarzały się sytuacje, gdzie dostałam akta z Sądu Okręgowego z apelacją i ze skróconym protokołem rozprawy w Okręgu w aktach, ale np. nie załączono płyty i nagrania nie mogę wyszukać w ReCourt, więc wtedy jedynie co zostaje, to zwrócić się do Sądu Okręgowego, żeby dosłali nam nagraną rozprawę na płycie, co przedłuża postępowanie, ale często sędziowie w ogóle tego nie robią i nie mam np. jak zweryfikować zarzutów odnoszących się do zeznania świadka czy strony. Muszę wtedy wierzyć w to, co protokolant napisał w skróconym protokole.
PORTAL ORZECZEŃ SĄDÓW POWSZECHNYCH
2012
Opis programu
Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych to serwis internetowy, który udostępnia orzeczenia z uzasadnieniami wydane przez sądy powszechne w sprawach karnych, cywilnych oraz pracy i ubezpieczeń społecznych. Realizuje postulat publicznego dostępu do rozstrzygnięć sądowych, gwarantowany przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Informacje o programie
- Autor:
- Ministerstwo Sprawiedliwości
- Użytkownicy:
- Prawnicy, studenci prawa, osoby zainteresowane
- Data wydania pierwszej wersji:
- 2012
- Platforma:
- Web app
Zebrana opinia
Respondent: Milena, 30 l., asystentka sędziego
Z portalem orzeczeń jest taki problem, że sędziowie wybierają sobie, które wyroki z uzasadnieniami zanonimizowane chcą opublikować — jedni robią to co jakiś czas, a inni w ogóle.
Własne spostrzeżenia
- Strona wizualna serwisu mocno przestarzała.
- Nieinteligentna wyszukiwarka — znalezienie czegokolwiek wymaga wprowadzania bardzo specyficznych fraz.
- Niska jakość podsumowania w wynikach wyszukiwania.
- Nieintuicyjne zachowanie filtrów.
- Strona orzeczenia mało intuicyjna.
- Treść orzeczenia w formie nieustrukturyzowanej — za wzór przyjąłbym formę, w jakiej publikowane jest prawo unijne w serwisie EUR-Lex. Orzeczenia powinny mieć ustrukturyzowaną formę, np. w formacie LaTeX.
§ 04BARIERY
Od bariery do rozwiązania
Co boli w dotychczasowych systemach — i jak odpowiada na to SĘDZIA 3.0.
SĘDZIA-2
SĘDZIA 3.0 · Wokanda
W systemie SĘDZIA 3.0: E-doręczenia & Neolist skanowany
Każde pismo da się otworzyć w systemie — papierowe skanuje Poczta Polska.
W systemie SĘDZIA 3.0: Virtual Private Network
Bez służbowego laptopa: logowanie z prywatnego urządzenia przez służbowy VPN.
W systemie SĘDZIA 3.0: WebAssembly · Web Cryptography API · szyfrowanie homomorficzne
Izolacja kodu, kryptografia w przeglądarce i obliczenia na zaszyfrowanych danych.
W systemie SĘDZIA 3.0: Nowoczesny interfejs
Według najwyższych standardów usability: intuicyjny, estetyczny i funkcjonalny.
Respondent: Milena, 30 l., asystentka sędziego
RECOURT PLAYER
SĘDZIA 3.0 · Nagrania rozpraw
W systemie SĘDZIA 3.0: Nagrania ze wszystkich sądów w jednym miejscu
Nie tylko własny wydział — nagrania ze wszystkich sądów w Polsce, dla pracowników z odpowiednim dostępem.
W systemie SĘDZIA 3.0: Wyszukiwarka wsparta AI
W systemie SĘDZIA 3.0: Nagrania rozpraw
Zamiast skróconego protokołu — nagranie rozprawy obok tekstu e-protokołu.
Respondent: Milena, 30 l., asystentka sędziego
PORTAL ORZECZEŃ
SĘDZIA 3.0 · Baza wiedzy
W systemie SĘDZIA 3.0: Wyszukiwarka wsparta AI
W systemie SĘDZIA 3.0: Przyjazne nazwy wygenerowane przez AI
Obok sygnatury — nazwa prostym językiem, więc sprawę rozpoznasz na liście bez otwierania dokumentu.
W systemie SĘDZIA 3.0: Cała wiedza potrzebna w pracy w jednym miejscu
Jedna taksonomia — od procedur po aktualności — jako kaskadowy filtr.
Własne spostrzeżenia
§ 05DOSTĘP
Praca z każdego miejsca, dane pod kluczem
Odpowiedź na brak laptopów i zabezpieczeń: system dostępny spoza sądu i chroniony od przeglądarki po chmurę.
Brak sprzętu odpowiedniego i zabezpieczenia to ogromny problem.
Dostęp mobilny
Aplikacja oprócz dostępu na komputerze oferować będzie również dostęp z telefonu. Rozwiązanie przydatne zabieganym sędziom, którzy będą mogli zapoznać się z dzisiejszą wokandą w drodze do pracy. Aplikacja oferować będzie synchronizację wokandy z kalendarzem w telefonie sędziego.
- telefon sędziego
- dzisiejsza wokanda
- synchronizacja z kalendarzem w telefonie
E-doręczenia & Neolist skanowany
Wszystkie dokumenty dostarczane do sądu w postaci elektronicznej. Jeśli dokument zostanie wysłany drogą listowną, to zostanie on automatycznie zeskanowany przez Pocztę Polską.
- list papierowy
- skan Poczty Polskiej
- E-doręczenia
- SĘDZIA 3.0
Virtual Private Network
Dostęp do serwisu możliwy jedynie po uprzednim zalogowaniu się do służbowego VPN. Rozwiązanie to zapewni możliwość logowania do systemu z prywatnych urządzeń.
- prywatne urządzenie
- służbowy VPN
- SĘDZIA 3.0
- WebAssembly
- Standard, który umożliwia uruchamianie kodu napisanego w różnych językach programowania na stronach internetowych. WebAssembly zapewnia wysoką wydajność, bezpieczeństwo i izolację kodu, co ogranicza ryzyko ataków i podatności.
- Web Cryptography API
- Interfejs, który udostępnia funkcje kryptograficzne dla aplikacji webowych: generowanie, importowanie, eksportowanie, szyfrowanie, deszyfrowanie, podpisywanie i weryfikowanie kluczy i danych. Umożliwia to tworzenie bezpiecznych połączeń i komunikacji między przeglądarką a serwerem.
- Szyfrowanie homomorficzne
- Technika, która pozwala na wykonywanie obliczeń na zaszyfrowanych danych bez konieczności ich odszyfrowywania. Dzięki temu dane mogą być bezpiecznie przechowywane i przetwarzane w chmurze, bez narażania ich na wyciek lub manipulację.
§ 06ASYSTENT AI
Trzynaście pytań, jeden asystent
Od wokandy po rejestr biegłych — wystarczy zapytać.
Asystent AI
Przeszukiwanie zbioru wszystkich danych dostępnych dla danego użytkownika i odpowiadanie na pytania, np.:
- Na którą godzinę zaplanowana jest rozprawa Kowalski vs Michalak?
- Znajdź najbliższe wolne 2h w wokandzie.
- Znajdź nagrania rozpraw dotyczące spraw o prawo własności do psa.
- Znajdź korespondencję od mecenasa Michalaka.
- Znajdź wyroki w sprawach o prawo do opieki nad dzieckiem.
- Na podstawie poprzednich lat oszacuj liczbę spraw w naszym wydziale w tym roku.
- Przygotuj wniosek o powołanie biegłego.
- W rejestrze biegłych znajdź osoby zajmujące się geodezją.
- Kto w naszym wydziale ma dziś urodziny?
- Znajdź sprawy, w których występuje konflikt interesów lub wyłączenie sędziego.
- Przygotuj projekt uzasadnienia wyroku w sprawie Kowalski vs Michalak.
- Porównaj orzeczenia sądów w podobnych sprawach i wskaż różnice lub podobieństwa.
- Sprawdź, czy dokument jest zgodny z obowiązującymi przepisami i standardami.
§ 07NAGRANIA
Rozprawa, którą da się znaleźć
Wyszukiwarka, która zna temat rozprawy, i nagranie, które jednym kliknięciem trafia na ekran w sali.
Nagrania nie mogę wyszukać w ReCourt.
Wyszukiwarka wsparta AI
Wyszukiwanie po:
- słowach kluczowych
- temacie rozprawy
- podobieństwie do innej rozprawy
- emocjach w sali
- tonie głosu
Powinniśmy mieć dostęp do wszystkich nagrań, poza tymi, gdzie rozprawa jest za drzwiami zamkniętymi.
Nagrania ze wszystkich sądów w jednym miejscu
Pracownicy z odpowiednim dostępem będą mogli wyszukiwać i oglądać nagrania ze wszystkich sądów w Polsce.
Nagrania rozpraw
Wszystkie nagrania rozpraw wraz z tekstami e-protokołów dostępne będą bezpośrednio z poziomu jednego kompleksowego systemu pracy sądu SĘDZIA 3.0. Rozwiązanie to zapewni płynny przepływ pracy dla pracowników, wraz ze wsparciem AI.
Przetwarzanie języka naturalnego (NLP)
Umożliwia komputerom rozumienie i generowanie tekstu na podstawie nagrań dźwiękowych.
Konwersja dźwięku na tekst.
Wyodrębnianie istotnych danych z tekstu, takich jak nazwy własne, daty czy numery spraw.
Analiza sentymentu (SA)
Określanie nastroju lub emocji.
Tworzenie krótkich streszczeń lub notatek z długich tekstów.
Przetwarzanie obrazu (IP)
Umożliwia komputerom analizowanie i interpretowanie obrazów na podstawie nagrań wideo.
Rozpoznawanie twarzy (FR)
Identyfikowanie i weryfikowanie osób na podstawie ich twarzy.
Rozpoznawanie gestów (GR)
Rozpoznawanie i klasyfikowanie ruchów rąk lub ciała.
Wykrywanie i rozpoznawanie obiektów na obrazie, takich jak dokumenty czy przedmioty.
Rozumienie kontekstu i znaczenia obrazu, np. typu sali czy liczby osób.
Google Cast & Apple AirPlay
Nagranie za pomocą jednego kliknięcia można wyświetlić bezprzewodowo na dowolnym ekranie w sali rozpraw.
§ 08BAZA WIEDZY
Sygnatura, którą da się przeczytać
Akty prawne, orzeczenia, komentarze, szkolenia i wzory w jednym miejscu — z wyszukiwarką, która szuka znaczeniem, a nie bardzo specyficzną frazą.
Nieinteligentna wyszukiwarka — znalezienie czegokolwiek wymaga wprowadzania bardzo specyficznych fraz.
Przyjazne nazwy wygenerowane przez AI
Orzeczenia oprócz sygnatury sprawy mogą mieć nazwy wygenerowane zgodnie z zasadami prostego języka. Dzięki temu łatwiejsze będzie rozpoznanie sprawy na liście bez otwierania dokumentu.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu utrzymuje w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy oddalający powództwo J. J. przeciwko Powiatowi Ś. o zapłatę odszkodowania i zadośćuczynienia za naruszenie prawa własności
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu utrzymuje w mocy wyrok Sądu Okręgowego w L. uznający za bezskuteczną czynność prawną ustanowienia służebności osobistej na rzecz pozwanego przez wierzyciela strony powodowej
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienia wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy i oddala powództwo (…) S.A. w S. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego Agencji (…) Sp. z o.o. w G.
Przykłady wygenerowane przez ChatGPT-4
Cała wiedza potrzebna w pracy w jednym miejscu
- Procedury
- Akty prawne
- Dz.U. i M.P.
- Dzienniki UE
- Dzienniki resortowe
- Dzienniki wojewódzkie
- Akty korporacyjne
- Pomniki prawa
- Projekty ustaw
- Orzeczenia i pisma urzędowe
- Orzeczenia sądów
- Orzeczenia administracji
- Pisma urzędowe
- Komentarze i publikacje
- Komentarze praktyczne
- Komentarze
- Monografie
- Artykuły
- Głosy
- Linie orzecznicze
- Omówienia
- Poradniki
- Pozostałe
- Strefa szkoleń
- Szkolenia
- Aktualności
- Konferencje
- E-learning
- Wzory i narzędzia
- Wzory
- Zestawienia
- Kalkulatory
- Plany kont i klasyfikacje
- Aktualności
Wyszukiwarka wsparta AI
Dzięki wyszukiwaniu wektorowemu i semantycznemu możliwe jest zindeksowanie całej bazy w krótkim czasie.
Cyfrowa aktówka
Pozwala zebrać w jednym miejscu wszystkie ustawy, orzeczenia i inne dokumenty przydatne w danej sprawie.
Alerty o obserwowanych dokumentach
Dokumenty, które go interesują, użytkownik może dodawać do obserwowanych. Jeśli pojawi się nowelizacja danego dokumentu, otrzyma powiadomienie.
§ 09PROCEDURY
Procedura jako schemat, nie akapit
Każda procedura z aktualnym statusem i wersją, a jej kroki i korespondencja — na jednym schemacie.
Ustanowienie pełnomocnika z urzędu na wniosek prokuratora przy przestępstwach przeciwko bezpieczeństwu...
- Cztery bloki na jednej osi, jeden pod drugim.
- Pod pierwszym blokiem — węzeł nadawcy.
- Z niego przerywana pętla korespondencji biegnie przez dwa węzły i wraca do drugiego bloku.
- Dalej kroki prowadzą do czwartego bloku.
Schematy blokowe procedur sądowych
Schematy blokowe procedur sądowych to graficzne przedstawienia kolejnych kroków i decyzji, które należy podjąć w trakcie prowadzenia sprawy sądowej. Mogą być pomocne dla pracowników sądów, ponieważ:
- Ułatwiają zrozumienie i zapamiętanie zasad postępowania sądowego, zwłaszcza w przypadku skomplikowanych lub rzadko stosowanych procedur.
- Pozwalają na szybsze i sprawniejsze przygotowanie dokumentów procesowych, ponieważ pokazują, jakie informacje są potrzebne i w jakiej kolejności.
- Pomagają uniknąć błędów i opóźnień w prowadzeniu sprawy, ponieważ wskazują, jakie czynności są obowiązkowe, a jakie fakultatywne, oraz jakie są terminy i konsekwencje ich niewykonania.
- Umożliwiają lepszą komunikację i współpracę między pracownikami sądów, ponieważ ujednolicają sposób prezentacji i interpretacji procedur sądowych.
Schematy blokowe procedur mogą więc przyczynić się do poprawy jakości i efektywności pracy w sądach, a także do większej satysfakcji i motywacji pracowników sądów.
§ 10POMYSŁY
AI w służbie sprawiedliwości
To pomysły z lutego 2024 r. Dziś ich granice wyznacza unijny AI Act: AI, które pomaga sądowi badać i interpretować fakty i prawo oraz je stosować, to system wysokiego ryzyka, a rozpoznawanie emocji w miejscu pracy jest od 2025 r. zakazane.
Informowanie o możliwym kłamstwie
Sztuczna inteligencja na podstawie mikroekspresji twarzy świadka mogłaby wykrywać możliwe kłamstwa. Kamera skierowana na świadka mogłaby wskazywać momenty, w których mówiona jest nieprawda, a na tablecie sędziego mogłaby się wtedy pojawić sugestia o dopytanie o więcej szczegółów.
88% skuteczności według artykułu — więcej niż wariograf
Artykuł Detecting deception using machine learning with facial expressions and pulse rate badaczy AI z Tokyo University of Science, opublikowany w Artificial Life and Robotics
System ten nie może być ostatecznym arbitrem, a jedynie wsparciem sędziego w pracy na sali rozpraw.
Protokolant AI
Automatyczne transkrybowanie w przyszłości może pomóc protokolantowi szybko i dokładnie utrwalić na piśmie wszystko, co zostało powiedziane na sali rozpraw, bez konieczności ręcznego pisania. Generowanie podsumowań i wyciąganie kluczowych informacji może pomóc stworzyć krótkie i zwięzłe streszczenia protokołów z najważniejszymi faktami i argumentami stron. Te technologie mogą poprawić szybkość i dokładność procesu sądowego oraz oszczędzić czas i koszty protokołowania.
AI wspierające pracę kuratorów sądowych
Sztuczna inteligencja może wygenerować raport z oceną ryzyka recydywy, który kurator sądowy mógłby wykorzystać do opracowania indywidualnego planu resocjalizacji i nadzoru nad osobą skazaną. Taki raport mógłby trafić również do sądu, który mógłby go uwzględnić przy decyzji o warunkowym zwolnieniu, przerwie w odbywaniu kary, przeniesieniu do innego zakładu karnego lub innym środku oddziaływania.
Przykład takiego systemu: Correctional Offender Management Profiling for Alternative Sanctions, wykorzystywany w stanach Nowy Jork, Wisconsin, Kalifornia i na Florydzie
Należy również przyjrzeć się mankamentom tego systemu i wyciągnąć wnioski.
Prokurator AI
System wykorzystywany w Prokuraturze Ludowej Pudong w Szanghaju automatycznie formułuje akty oskarżenia w prostych sprawach, takich jak oszustwa, kradzieże czy wykroczenia drogowe. Podobny system mógłby wspierać prokuratorów w formułowaniu aktów oskarżenia również w Polsce.
97% skuteczności w porównaniu z aktami oskarżenia napisanymi przez człowieka
Prof. Shi Yong (Chinese Academy of Sciences) w artykule A Prosecution Decision Support and Cases Files Classification Management System Based on Text Mining, czasopismo Management Review
Oczywiście na tym etapie w formie eksperymentu.
AI nie ma być ostatecznym arbitrem — tylko wsparciem sędziego w pracy.
§ 11MATERIAŁY